18 C
Foca
Naslovna Društvo Darko Đogo: Povelja bana Kulina svjedok srpskog identiteta Bosne

Darko Đogo: Povelja bana Kulina svjedok srpskog identiteta Bosne

Profesor Bogoslovskog fakulteta u Foči Darko Đogo ističe da Povelja bana Kulina, koja je napisana prije 830 godina, svjedoči da je pravoslavni hrišćanski i srpski identitet bosanske srednjovjekovne države nešto što se ne može sporiti.

U razgovoru za Radio Foču, Đogo navodi da ovaj dokument pisan ćirilicom na narodnom srpskom jeziku za srpski narod ima isti značaj kao i Miroslavljevo jevanđelje, te da su to prvi dokumenti koji svjedoče o razvoju srpskog jezika i njegovim izmjenama u odnosu na jezik iz vremena Ćirila i Metodija.

On ističe da je vrlo značajno utvrđivanje kulturološke pripadnosti Povelje Kulina bana, koja počinje pravoslavnim zazivanjem „U ime Oca i Sina i Svetoga Duha…“, što je u potpunosti na liniji ćirilometodijevske i kasnije svetosavske tradicije.

povelja kulina bana tekst

„Ona nam govori o tome da između misije Ćirila i Metodija i njihovih učenika i početka nemanjićkog perioda nije postojao kulturni vakuum, kako se često pretpostavlja, nego zapravo jedna živa tradicija koja je davala spomenike trajnog značaja, koji nam govore upravo o onome što je danas često osporovano- da je pravoslavni hrišćanski i srpski identitet bosanske srednjovjekovne države nešto što se ne može sporiti“.

Đogo napominje da je pravljenje nekakvog posebnog lingvističkog i identiteta pisma od nečega što je srpsko ćirilično nasljeđe srednjeg vijeka, od srpske kulture i srpskog identiteta danas stvar političkog projekta, te da je izraz bosančica apsolutno politički izraz koji nema nikakvo utemeljenje u lingvističkoj nauci.

On ukazuje da manje poznata, ali izvrsna knjiga Tomislava Krajačića o Kalajevom režimu dokumentuje da nisu u pitanju nikakve teorije zavjere i da izrazi bosanski jezik i bosančica nisu slučajno nekome pali na pamet, već su imali dvostruk cilj- da izbrišu srpsko nasljeđe Bosne i ujedno da umanje lojalnost bosanskih muslimana prema Turskoj.

„Vrlo je dokumentovano da su izrazi bosanski jezik i bosančica sastavni dio austrougarskog projekta, koji je naglašavanjem bosanskog identiteta i nekog navodnog kontinuiteta tadašnjih begovskih kuća i srednjovjekovne Bosne nastojao da istoriju Bosne oduzme i otme iz okvira u kojem se prirodno nalazila, a to je srpski kulturni prostor“, kaže Đogo.

On, takođe, navodi da je u toj knjizi dokumentovano nastojanje Austrougara da osjećajem bosanskog kontinuiteta, koji do tada nije bio naročito izražen kod muslimanskog stanovništva, umanji lojalnost muslimanskog stanovništva prema Istanbulu i da jednim bosanskim autohtonizmom, kao takvim, otvori politički prostor za Austrougarsku.

Đogo kaže da bi se mogao izvršiti mali eksperiment kojim bi mogla da se utvrdi identitetska pripadnost pisma na kojem je pisana Povelja Kulina bana ili bilo koja druga srednjovjekovna povelja iz srpskih bosanskih kancelarija.

„Kada bismo danas napisali tim istim slovima nekome na šoferšajbnu u Sarajevu jedan odlomak iz Povelje, ja mislim da postoji prilično dobra vjerovatnoća da bi ta šoferšajbna bila razbijena u roku od 15 minuta, a u Vukovaru bi je sigurno razbili“.

Đogo je predložio da bosančica, da se ne bi dalje sporilo o kulturnom identitetu BiH, postane jedino službeno pismo u BiH.

„Nisam siguran da bi bošnjački i hrvatski član predsjedništva i populacija koja glasa za njih bili spremni da bosančicu danas prihvate kao svoje pismo“, navodi Đogo.

On preporučuje da je, više od političkih i svih drugih interpretacija, neophodno sjesti i pročitati Povelju bana Kulina i vidjeti kako nešto što počinje „U ime Oca i Sina i Svetoga Duga“ uopšte može da posluži današnjem bošnjačkom nacionalnom mitu, koji je zasnovan na mitu o bogumilima i na teologiji koja nije pravoslavna.

„Ako bosanska državnost počinje pravoslavnim zazivanjem Oca i Sina i Svetoga Duha, onda bi trebalo da ta državnost i danas bude bar tolerantna, ako ne i zasnovana na istim tim temeljima. Alergija prema svemu što danas baštini nasljeđe na kojem je utemeljen ban Kulin sama po sebi negira kontinuitet između srednjovjekovne Bosne i današnje BiH“, objašnjava Đogo.

On upozorava na nemaran odnos današnjeg srpskog društva i institucija prema kulturnom nasljeđu srednjovjekovne Bosne.

povelja stefana iz 1333.
Foto: Povelja bana Stefana Kotromanića, 1333. (“A zato su četiri povelje jednake, dvije latinski, a dvije srpski, a sve su pečaćene zlatnim pečatima”.)

 
„Na političkom planu dominantno postoji narazumijevanje da između političkog projekta, koji se naziva unitarna Bosna i Hercegovina i realnih regiona koji se nazivaju Bosna i koji se nazivaju Hercegovina postoji razlika. To se vidi u potpuno neadekvatnom pridjevu „probosanski“ koji se u međuvremenu usvojio da bi se denuncirala nečija prounitaristička politika. Ako neko pežorativno kaže za nekoga da je probosanski odmah vidite da je nivo kulture vrlo nizak kod takvih ljudi koji ne shvataju da sve što pripada bosanskom kulturnom nasljeđu ujedno pripada srpskom kulturnom nasljeđu. Tu se prihvata osnovna teza današnje bošnjačke političke elite da sve što pripada Bosni automatski pripada jednom, tj. bošnjačkom narodu“.

Đogo smatra da je greška što se srpska istoriografija bazirala na jednu srpsku državu i imala favorite u jednoj dinastiji, dok je sve ostalo pratila sa marginalnom pažnjom, pa je prednemanjićka istorija gotovo neistražena, kao što su, osim nemanjićke države Raške, Sremska kraljevina i Bosna gotovo nepoznate ili se vrlo malo izučavaju.

„Da ne govorimo o 19. vijeku, gdje se, nekada vrlo prisutna, istorija srpske Crne Gore danas marginalizuje. Taj vrlo nemaran odnos prema srpskom bosanskom kulturnom nasljeđu otvara dodatni prostor za nešto što već postoji, a to su političke interpretacije. Ukoliko Republika Srpska zaista ne napravi nacrt sopstvene kulturne politike unutar koje će sama sebe početi da doživljava kao nasljednicu srpskog bosanskog i srpskog humskog i svih ostalih identiteta, mi ne možemo kriviti nikog drugog što prisvaja ono što smo mi zanemarili“, kaže Đogo.

On dalje objašnjava da je svaka normalna nacija i država prošla kroz proces postojanja više državnih centara i da je ta policentričnost srednjovjekovnih srpskih država uobičajena pojava, kao što i danas ne postoji samo jedan državnopravni okvir unutar kojeg je srpski narod.

Đogo konstatuje da je Republika Srpska prošle godine propustila da obilježi 630 godina od pobjede vojske Vlatka Vukovića i kralja Tvrtka Kotromanića nad Turcima u bici kod Bileće.

„Bosanski velikaši i kraljevi sa mačem u ruci su branili državu od Osmanlija i ako možemo da razumijemo zašto unutar bošnjačkog identiteskog narativa sukob srednjovjekovne Bosne i srednjovjekovnog Huma sa Osmanlijama nije poželjan, moramo da se zapitamo kako da Republika Srpska kao nasljednica istih ljudi koji su se mačem branili od jedne okupacione sile nije našla za shodno da obilježi takav jubilej“, naveo je Đogo.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Poslednje vijesti

„Neka svjetlost pobijedi tamu“ – literarna kreativnost slijepih i slabovidnih lica

Uz snažnu poruku „Neka svjetlost pobijedi tamu“ održano je književno veče u organizaciji Saveza slijepih i slabovidnih lica Republike Srpske i Međuopštinske...

Igrajući basket prikupili 787 maraka za Helenu i Nemanju

Na humanitarnom turniru u basketu koji je održan na novoizgrađenom terenu pored Studentskog doma u Foči prikupljeno je 787 maraka za liječenje...

„Delije Foča“ sutra organizuju Humanitarno veče za Helenu i Nemanju

Navijačka grupa „Delije Foča“ organizovaće sutra, u Konobi „Zlatnja Dunja“, Humanitarno veče s ciljem prikupljanja novca za liječenje Helene Gavran i Nemanje Starovića.

Redovan pregled najbolja prevencija od raka dojke

Oktobar je mjesec tokom kojeg se promoviše borba protiv karcinoma dojke, koji se smatra vodećim uzrokom obolijevanja i umiranja od malignih bolesti u ženskoj...

Sin nožem ubio oca

Muškarac čiji su inicijali P.V. (48) uhapšen je zbog sumnje da je nožem usmrtio oca P.M. (78) u kući...