Dvadeset tri godine od bombardovanja Foče: Pamtimo NATO agresiju

Danas se navršavaju 23 godine od početka NATO bombardovanja na Foču 1995.godine tokom kojeg su poginula dva vojnika i jedan civil, a grad je pretrpio materijalnu štetu koja je u to vrijeme premašila 50 000 000 njemačkih maraka.

NATO agresija na RS pod nazivom „Namjerna sila“ počela je 30.avgusta 1995.godine, a Foča je jedna od brojnih opština Srpske koje su danima bile zasute bombama.

Bombardovanjem relejnog sistema na Kmur počeli su avio napadi na Foču.

Narednih dana NATO agresor srušio je četiri mosta, dva gradska na Drini i jedan na Bistrici, kao i most na Drini u Osanici koja je tada pripadala srpskoj teritoriji.

Ipak, most u Brodu na Drini, iako danima gađan, NATO avijacija nije uspjela da sruši, ali je nažalost bombama pogođena stambena zgrada pored mosta. Na sreću nije bilo žrtava, jer se stanovništvo evakuisalo u skloništa, ali je pričinjena ogromna materijalna šteta na okolnim objektima.

Gađani su vojni objekti u Ustikolini i Kosovi, položaji VRS, relejne stanice na Osanici i drugim mjestima. Sravnjeno je i selo Tulovići , pet kuća je uništeno, a deset oštećeno.

Ovako je šestog septembra 1995.godine o početku NATO razaranja u Foči izvještavala Radio Foča:

„Jučerašnji dan u Foči bio je dramatičan, jer su građani mogli da gledaju kako moćna avijacija uništava telekomunikacioni objekat i to u nekoliko naleta. Neprijateljski avioni lete i danas tako da nije isključena mogućnost njihovih udara. Zbog pokidanih telekomunikacionih veza, nismo bili u mogućnosti saznati više pojedinosti o bombardovanjima na prostoru Hercegovine i RS, jer na prostoru naše opštine nema prijema Srpskog radija, agencije SRNA, a nema ni signala Srpske televizije, niti međumjesnih telefonskih veza. Vazdušna opasnost je na snazi, okupljanja na javnim mjestima nema, a u slučaju djelovanja neprijateljske avijacije građani neka potraže sklonište. Nadati se da sve ovo neće još dugo trajati”-izvještavala je Radio Foča.

Radisav Mašić, danas načelnik opštine, u to vrijeme bio je glavni i odgovorni urednik jedinog elektronskog medija u Foči, koji je stanovništvu pružao informacije i bio im jedini oslonac u teška vremena. Prisjeća se da je Foča od u periodu 5.do 10.septembra, za kratko vrijeme, pretvorena u ruinu, avetinjski grad u kojem je vladao strah i agonija.

-Kada je počelo bombardovanje uništeni su svi relejni objekti, prekinute veze, Foča je bila odsječena, izolovana, a jedina veza bio je radio. Sjećam se da smo uživo iz studija gledali bombardovanje Kmura, svi su bili uplašeni. Počelo je bombardovanje i ostalih objekata , releja na Osanici i Stražici i drugim mjestima, a poginuli su tada dva vojnika i civil. Poginuli su Vojo Krunić i Nenad Lučić, a teže ranjen , odnosno ostao bez ruke Mićo Lučić, dok je civil Radoman Starovlah, koji je buio rukovidilac relejne stanice na Stražici poginuo je, jer je Stražica sravnjena sa zemljom-priča Mašić.

Pet dana NATO razaranja duboko je ostalo urezano u pamćenje Fočaka:

- To je bilo jedno najteže vrijeme za sve nas, narod je strahovao, noći su bile najteže, avioni su nadlijetali, bacali bombe, jezivi zvuci, stanovništvo se krilo u skloništima očekivajući da će svakog trena neka bomba pasti na njih. Radio je tada odigrao najveću ulogu i pokazao da je najefikasnije glasilo, jer jedinu mogućnost da saznaju šta se dešava građani su imali putem radija-prisjeća se Mašić.

Ističe da je tada 20 000 metara kvadratnih staklene površine u gradu bilo razoreno. Nije bilo objekta, kuće, zgrade, koja je imala kompletno staklo.

-Pošto je to bilo ratno vrijeme teško je bilo naći nova stakla, pa je stigla donacija najlona da se to zatvori. Foča je ličila na jedan avetinjski grad. Petodnevno NATO bombardovanje ostavilo je strašne posljedice, šteta koju Foča godinama poslije nije mogla da sanira-ističe Mašić.

Poslije rata, Foča se polako oporavljala. Sanirani su objekti, mostovi, podignute zgrade i kuće. Južni most slobode na ulazu u Foču je obnovljen 2001.godine, a ovih dana biće zvanično otvoren željezni most na rijeci Drini u naselju Donje Polje, koji je godinama čekao rekonstrukciju.

Iako se Foča oporavila od NATO razaranja, stanovništvo će zauvijek pamtiti agoniju koju im je uzrokovala NATO-va „Namjerna sila“. I dvadeset tri godine kasnije ostaje tužna činjenica da stanovništvo Foče, ali i cijele Republike Srpske i u miru umire od malignih bolesti kao posljedice korištenja municije sa osiromašenim uranijom.