Rajsove opomene Srbima aktuelnije nego ikada

Pozorišna predstava "Čujte, Srbi", za koju je na osnovu istoimene knjige Arčibalda Rajsa, tekst napisao i režirao je prvak drame Narodnog pozorišta iz Beograda Ljubivoje Tadić odigrana je u fočanskom Centru za kulturu i informisanje. Fočaci su imali priliku da uživaju u odlomcima ove svevremenske rodoljubive opomene.

“Čujte, Srbi, volio bih da ovaj moj rukopis, ako ga dovršim bude objavljen tek poslije moje smrti, a onda činite sa njim što vam je volja. Pored svih divnih i velikih vrlina koje imate, vaš narod posjeduje i ozbiljne mane, koje morate da pogledate kao u ogledalu i na koje ću vam skrenuti pažnju. Zato što pravi prijatelj nije onaj koji vam laska, već onaj koji vam kaže istinu. Čitavu istinu. Vi knjigu istine morate otvoriti što prije, inače ste mrtav narod…“

Ovako je Srbima u svom originalnom tekstu napisanom 1928.godine poručio švajcarski forenzičar i kriminolog Arčibald Rajs koji je za vrijeme Prvog svjetskog rata došao u Srbiju i ostao uz Srbe do kraja  života. Dugo skrivana od očiju javnosti Rajsova knjiga, zahvaljujući Srpskoj pravoslavnoj crkvi ugledala je, 1994.godine, svjetlost dana i od tada služi kao rodoljubiva opomena i politički testament.

Glumac Ljubivoje Tadić, koji je fočanskoj publici na svojevrstan način predstavio odlomke Rajsovog djela “Čujte, Srbi”, kaže da istoimena drama predstavlja objašnjenje i dokaz, srpskog pada u XXI vijeku, u nacionalnom, moralnom i duhovnom smislu:

-Politika je postala jedno zlo koje utiče na živote građana u mnogim državama, pa tako i kod nas. Ono što smo mi mislili i sanjali o demokratiji ispostavilo se kao jedna zabluda. Manjina vlada većinom, a često je ta manjina najgori dio tog društva o čemu upravo i govori Arčibald Rajs, a to je da se nađe neki novi oblik uređenja-rekao je Tadić.

Veći Srbin po srcu i duši nego mnogi „elitni“ Srbi po krvi, kako su ga mnogi ugledni Srbi opisali, Arčibald Rajs, je do tančina razotkrio svu pokvarenost i nemoralnost tadašnjih srpskih političara i „inteligencije“, ali i ukazao na brojne vrline srpskog življa, rodoljublje, patriotizam, hrabrost, milosrđe, ponos i bistrinu. Nerad, površnost i podmitljivost istakao je kao srpske mane koje narod vuku u ponor:

-Srbi nisu ni čuli, ni poslušali, ni razumjeli Arčibalda Rajsa i to mi je jedno od iznenađenja. Odlučio sam zato da 2004.godine uradim ovu dramu, a do sada je obišla brojne gradove u Srbiji, Crnoj Gori, Republici Srpskoj, kao i mnoge evropske prestonice. Začudio sam se da je malo ko temeljno pročitao ovo djelo-istakao je Tadić.

U predstavi je nastupio i Goran Lazović koji je govorio svoju poeziju, imajući ulogu sadašnjeg vremena.

-Ja kao pjesnik, na ljubavni način  komentarišem dešavanja u prostoru u kojem živimo i pjevajući o ljubavi pravim jedan kontrast prema Rajsovim dešavanjia u Srbiji-kaže Lazović.

Rajsove opomene, prema riječima prvaka Narodnog pozorišta u Beogradu, Ljubivoja Tadića, aktuelnije su danas više nego ikada. Stoga nam poručuje: Sudbina vam je u vlastitim rukama, blistava budućnost ili ponovno ropstvo!? Zato moram da vam kažem, čuvajte se sebe, Srbi!